Mælikvarðar

Mælikvarði er grunnhugtak í mælingum og samanburði. Hann vísar til þess hvernig eitthvað er metið eða komið til skila með tilliti til einhvers annars—til dæmis fjarlægða, stærðar eða gildis. Notkun mælikvarða er víðtæk og mætir í mörgum greinum, svo sem kortagerð, vísindum, hönnun og sálfræði.

Í kortagerð lýsir mælikvarði sambandi milli fjarlægða á korti og samsvarandi fjarlægð í raunveruleikanum. Hann getur verið gefinn sem hlutfall (t.d. 1:50 000) eða sem grafísk lína (bar-skali) sem sýnir lengd í raunveruleikanum. Með mælikvarða er hægt að lesa stærð og teikna raunverulegar stærðir út frá korti.

Í tölfræði og mælingum ákvarðar mælikvarði eðli breytu og hvaða aðgerðir má framkvæma með gögnum. Hann segir til um hvort gögn séu einfaldlega flokkuð, raðað eða hvort þær tölur leyfi bili- eða hlutfallsmismunun. Slík tækni ákvarðar hvaða mælingar eru bæði þýddar og úrvinnanlegar.

Mælikvarðar eru grundvallaráhöld í rannsóknum og skipulagningu gagna: réttur mælikvarði tryggir áreiðanleika, samanburðargetu og réttmæti niðurstaðna. Það er mikilvætt að velja mælikvarða sem passar fyrir gögnin og markmið rannsóknarinnar, og að skilja hugtakið til að nálgast og túlka niðurstöður með réttum hætti.