Metadanymi

Metadanymi (metadane) nazywa się dane opisujące inne dane. Służą do określenia kontekstu, treści, struktury i pochodzenia zasobów informacyjnych, co ułatwia ich odnajdywanie, interpretację i ponowne wykorzystanie. Termin wywodzi się od angielskiego metadata; w polskiej terminologii stosuje się formy metadane i metadanymi.

Najczęściej wyróżnia się kilka typów metadanych. Descriptive metadata opisują treść zasobu (tytuł, autor, temat). Administrative metadata obejmują informacje o prawach, dostępie, dacie utworzenia, autorze i źródle. Structural metadata opisują organizację zasobu, na przykład sposób łączenia części składowych. Pochodzenie (provenance) rejestruje historię zmian i źródła zasobu. W praktyce metadane mogą łączyć różne typy w jednym opisie.

Standardy metadanych ułatwiają interoperacyjność. Doskonale znany jest Dublin Core, który definiuje elementy takie jak tytuł, twórca, temat, opis, data, typ, format, identyfikator, źródło, język, relacja, zasięg i prawo. W zastosowaniach geoinformacyjnych używa się ISO 19115, a w archiwach METS i PREMIS. W sieci popularne są meta tagi HTML i struktury danych Schema.org.

Metadane odgrywają kluczową rolę w zarządzaniu zasobami cyfrowymi: wspomagają wyszukiwanie, katalogowanie, wymianę danych i długoterminową ochronę (preservation). Dzięki nim systemy informacyjne mogą łączyć dane z różnych źródeł i zapewniać spójność opisów.

Wyzwania obejmują zapewnienie jakości i spójności opisów, standaryzację, automatyzację generowania metadanych oraz ochronę prywatności. Należy dbać o aktualność metadanych, prawidłowe wersjonowanie zasobów oraz jasne zasady dostępu i praw autorskich.