Metabolítar

Metabolítar eru efni sem myndast við efnaskipti, eða efnaskiptaferli í lífverum. Þessi efnaskipti eru nauðsynleg til að viðhalda lífinu og geta falið í sér uppbyggingu eða niðurbrot á ýmsum efnum. Metabolítar eru því afurðir eða milliefni í þessum lífefnafræðilegu ferlum.

Það eru til tvo meginflokkar metabolíta: frummetabolítar og afurðmetabolítar. Frummetabolítar eru nauðsynlegir fyrir vöxt, þroska og æxlun lífveru. Þeir eru oft almennir yfir margar tegundir, eins og amínósýrur, vítamín og núkleótíð. Afurðmetabolítar eru aftur á móti efni sem ekki eru beinlínis nauðsynleg fyrir grunnstarfsemi lífverunnar en geta haft aðra virkni, til dæmis til varnar eða samskipta. Dæmi um afurðmetabolíta eru náttúrulegir sýklalyf sem bakteríur framleiða eða litarefni í plöntum.

Rannsóknir á metabolítum, þekktar sem metabolómík, gefa innsýn í lífeðlisfræðilegt ástand lífveru. Breytileiki í styrk metabolíta getur bent til sjúkdóms, útsetningar fyrir umhverfisáhrifum eða annarra breytinga í líkamanum. Þetta gerir metabolíta að mikilvægum lífmerkjum í greiningu og rannsóknum á heilsu og sjúkdómum.