Mesjetë

Mesjeta është periudha historike në Evropë që fillon pas rënies së Perandorisë Romake të Perëndimit dhe zgjat derisa kulmon në fund të shekullit XV (rreth vitit 1500). Historianët e ndajën në Mesjetën e Hershme (V–IX), Mesjetën e Lartë (XI–XIII) dhe Mesjetën e Vonë (XIV–XV). Gjatë saj Evropa përjetoi transformime të thella sociale, politike dhe kulturore që formuan identitetet kontinentale dhe ndikuan zhvillimet globale.

Rendi shoqëror dhe ekonomia u organizuan kryesisht mbi feudalizmin dhe manorializmin. Toka dhe punët bujqësore krijuan bazën ekonomike; vassallët dhe feudalët përballnin detyrimet politike. Qytetet u rritën ngadalë, tregtia u zgjerua dhe zanatet u organizuan në bashkësi profesionale. Kisha Katolike mbante rol të fuqishëm në jetën publike, arsimimin dhe legjislacionin, ndërsa dinasti dhe institucionet shtetërore filluan të konsolidoheshin.

Kultura dhe shkenca mesjetare u zhvilluan përmes scholasticism-it dhe universiteteve të para – si Bologna, Paris dhe Oxford – ku u diskutuan çështje të teologjisë, filzofisë dhe dijeve të kohës. Arkitektura gotike, letërsia, legjendat dhe përdorimi i gjuhëve vernale zhvilluan një kulturë qytetare. Mendimi racional dhe studimet shkencore filluan të ndjekin rrugë të reja brenda një kuadri religjioz.

Fundi i Mesjetës u shënua nga ngjarje të mëdha si Pesta e së Zezës (1347–1351), ndryshimet demografike dhe ekonomike, luftërat, si dhe përhapja e teknologjive të reja që përgatitën kalimin drejt Rilindjes dhe periudhës moderne. Trashëgimia e Mesjetës vazhdon në arkitekturën, institucionet dhe identitetet kulturore të Evropës.