Mannréttindadómstólar

Mannréttindadómstólar eru dómstólar sem hafa það hlutverk að tryggja og vernda mannréttindi. Þeir geta starfað á alþjóðavettvangi, svæðisbundið eða innan einstakra ríkja. Hlutverk þeirra er að dæma í málum þar sem meint mannréttindabrot eiga sér stað og veita þolendum réttarúrræði. Þessir dómstólar byggja starfsemi sína á alþjóðlegum mannréttindasáttmálum og lögum.

Á alþjóðavettvangi er Evrópudómstóllinn um mannréttindi í Strassborg líklega þekktastur. Hann tekur til mál­efna ríkja sem eru aðilar að Evrópusamningi um mannréttindi. Einnig eru til dómstólar á borð við Mannréttindadómstól Afríkuríkja og Inter-American Court of Human Rights. Þessir dómstólar veita einstaklingum og í sumum tilfellum ríkjum, möguleika á að leita réttar síns þegar innlend úrræði hafa verið tæmd eða eru ekki nægjanleg.

Innan einstakra ríkja geta verið sérstakir mannréttindadómstólar eða almennir dómstólar sem hafa heimild til að dæma í mannréttindamálum. Hlutverk þeirra er að framfylgja stjórnarskrárbundnum réttindum og grundvallarfrelsi borgaranna og tryggja að ríkisvaldið fari ekki út fyrir heimildir sínar á kostnað einstaklinga. Starfsemi mannréttindadómstóla er mikilvægur þáttur í því að viðhalda réttarríki og vernda grundvallarfrelsi og mannlega reisn.