Ljóstillífa

Ljóstillífa er líffræðilegt ferli sem mörg lífverur nota til að framleiða lífrænar næringar úr koltvísýringi og vatni með hjálp ljósorku. Ferlið er grundvöllur lífs á jörðinni og líkan í kolefnis- og súrefnis hringrásinni. Í plöntum, þörungum og sumum bakteríum fer ljóstillífa fram í grænum frumum þeirra og stendur með tvo þáttakeppi.

Ferlið skiptist í tvö stig: ljósstigs þætti og Calvín-hringinn. Í ljósstigi nýta lífverurnar ljós til að klofa vatn; súrefni losnar út sem aukaatburður, og orkuforði í formi ATP og NADPH myndast. Í Calvín-hringnum (dökkfasi) nota plöntur CO2 og orkuna frá ATP og NADPH til að búa til lífrænar sykrur, oft glúkósa. Þessi sykrur eru forði sem lífverur nota sem næringu og sem byggingarefni.

Ljóstillífa skiptir miklu máli fyrir líf á jörðinni: hún veitir í mörgum vistkerfum grunnfæðu og er upphaf súrefnisháttar í andrúmslofti. Hún tekur þátt í koltvísýringshringrásinni og tengist þróun fjölbreytileika lífs með því að veita orkuforða fyrir fæðuöðrum þátttakendum.

Áhrifaþættir á hraða ljóstillífu eru meðal annars ljósstyrkur, koltvísýringur, hitastig og vatnsframboð. Frumur geta aðlagast misjöfnu umhverfi með breyttum hraða ljóstillífu. Sagan um ferlið nær aftur til uppgvötana á 18. og 20. öld með aðferðum rannsókna á myndun syrkna og Calvín-hringnum.