Karótenóíð

Karótenóíð eru hópur náttúrulegra litarefna sem finnast í plöntum, þörungum og sumum bakteríum. Þeir eru ábyrgir fyrir ýmsum litum í náttúrunni, allt frá djúprauðum og appelsínugulum til bjartra gula og grænna. Karótenóíð eru lífsnauðsynleg fyrir margar líffræðilegar aðgerðir, bæði í plöntum og dýrum.

Í plöntum gegna karótenóíð mikilvægu hlutverki í ljóstillífun. Þeir hjálpa til við að fanga ljósorku og vernda plöntuna gegn skemmdum af völdum of mikils ljóss. Einnig stuðla þeir að þroskun ávaxta og blóma með því að gefa þeim líflega liti sem laða að frjóvga og dreifara.

Hjá mönnum og öðrum dýrum virka karótenóíð sem andoxunarefni. Þeir geta hjálpað til við að vernda frumur gegn skemmdum af völdum sindurefna, sem eru óstöðugar sameindir sem geta stuðlað að öldrun og ýmsum sjúkdómum. Sum karótenóíð, eins og beta-karótín, geta einnig umbreyst í A-vítamín í líkamanum, sem er nauðsynlegt fyrir sjón, ónæmiskerfið og frumuvöxt.

Dæmi um algeng karótenóíð eru beta-karótín (sem finnst í gulrótum og sætum kartöflum), lýkópen (sem finnst í tómötum og vatnsmelónum) og lútín (sem finnst í grænu laufgrænmeti eins og spínati og grænkáli). Neysla matar sem er ríkur á karótenóíð er talin stuðla að almennri heilsu og vellíðan.