Enterotoksinleri

Enterotoksinleri, bağırsak mukozası üzerinde sekresiyonu artıran toksinlerdir. Genellikle kontamine besinlerin tüketimiyle bulaşır ve ince bağırsakta sulu ishal ile kusmaya yol açabilir. Bu toksinler, çoğunlukla sekretuar mekanizmalarla çalışır.

Sık karşılaşılan enterotoksin üreten bakteri türleri Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Escherichia coli (ETEC), Vibrio cholerae ve Clostridium perfringens'tir. Her biri farklı toksin tipleri ve etki yollarına sahiptir.

LT ve cholera toksinleri adenilat siklazı uyarır ve cAMP artışına yol açar. ST toksinleri guanilat siklazı aktive ederek cGMP artışına neden olur. Sonuç olarak enterositlerden klorür ve su sekresiyonu artar.

Belirtiler genelde hızlı başlar: sulu ishal, kusma ve karın krampı. Staphylococcus aureus enterotoksinleri kısa sürede kusmaya yol açabilir (2–6 saat). ETEC ve cholera toksinleri ise büyük hacimde ishal yapar.

Teşhis çoğunlukla klinik bulgulara dayanır; stool toksinlerinin ELISA/immünolojik testlerle veya toksin genlerinin PCR ile saptanması destekleyicidir. Gıda ve salgı kayıtları da incelenir.

Tedavi öncelikle sıvı ve elektrolit replasmanıdır. Hafif vakalar oral rehidrasyonla düzelebilir; ağır vakalarda IV sıvı gerekir. Antibiyotikler tüm enterotoksinlerde temel değildir; bazı durumlarda (ör. şiddetli cholera ve ETEC) yararlı olabilir.

Önleme gıda güvenliği ve hijyenle sağlanır: doğru pişirme, hızlı soğutma, uygun saklama sıcaklıkları ve çapraz kontaminasyonun önlenmesi. Cereulide gibi ısıya dayanıklı toksinler nedeniyle saklama koşulları özellikle kritiktir.