Aðgangstjórn

Aðgangstjórn, eða þar sem tilgreint er sem aðgangstjórn eða aðgangsstýring, er kerfi og aðferðafræði sem stjórnar aðgengi að auðlindum, hvort sem þær eru byggingar, tölvukerfi, netsvæði eða gögn. Markmiðið er að tryggja að einungis heimildarfólk fái að nálgast tiltekna auðlind samkvæmt stefnu, reglum og lagaumhverfi.

Aðgangur getur verið bæði af líkamlegu og tæknilegu tagi. Líkamleg aðgangsstýring snertir aðgengi að byggingum og svæðum með tólum eins og lyklum, kortum, kortadreifingum eða lífsskönum, auk innviða eins og endurtekningarvörn og upptök. Tæknileg aðgangsstýring felur í sér aðgengi að tölvukerfum, netumhverfi, gögnum og forritum og byggist oft á kerfislegu samþykki, notendanúmerum og réttindum.

Helstu þættir aðgangsstjórnar eru auðkenning (authentication), heimildun (authorization) og rekstrarstjórnun. Auðkenning segir fyrir hvaða einstaklingur eða íhlutur er að ræða, oft með lykilorðum, smáum úrræðum, eða tvíþátta auðkenningu. Heimildun ákvarðar hvaða réttindi og takmarkanir viðkomandi hefur, sem og hvaða auðlindir eru aðgengilegar. Stakeholders setja reglur sem fara eftir hlutverkum, starfsemi eða eiginleikum kerfisins (RBAC, ABAC) eða beinsinsins að persónulegum réttindum (DAC).

Aðgangsstjórnun felur einnig í sér lifandi rekstrarstjórnun, réttarupfærslu, öryggisyfirlit og rekjanleika (audit logs). Öryggi byggist á þeim grunngildum aðgæslu, lækkun ónægja og lækkun áhættu með jöfnu prósentunni. Helstu viðmið og staðlar sem tengjast aðgangstjórnun innifelja ISO/IEC 27001 og 27002, NIST SP 800-53, auk XACML fyrir aðgangarstýringarreglur og OAuth/Azure AD fyrir samþykktarstýringu á netinu.

Aðgangstjórn er grunnstoð öryggis í samtímanum, sem samræmir fyrirtækjadatal, persónuöryggi og samræmi við reglur með samstilltu móti líkamlegs og tölvuhliða.