aðgangsstjórnar

Aðgangsstjórn, eða aðgangsstjórnun, er sú starfsemi, tækni og reglufylgja sem ákvarðar hverjum tækist aðgang að tilteknum auðlindum, hvort sem þær eru raunverulegar byggingar, tækjabúnaður eða tölvukerfi. Markmiðið er að koma í veg fyrir óleyfilegan aðgang, vernda persónuupplýsingar og stýra aðgengi á grundvelli þarfs, hlutverks eða aðstæðna.

Aðgangsstjórn byggist á þremur megin þáttum: auðkenningu, heimild og eftirlit. Auðkenning sannreynir hver notandi er; heimild ákvarðar hvaða auðlindir hann má nálgast og hvaða aðgerðir hann má framkvæma; eftirlit og skráning taka saman upplýsingar um aðgerðir, sem styðja öryggi og rekjanleika.

Tegundir aðgangsstjórnar geta verið báðar: líkamleg aðgangsstjórn og rafræn/kerfisstjórn. Líkamleg aðgangsstjórnun nær til hurðaloka, korta, lífritunar- eða öruggislausna sem stjórna komu í byggingar, en rafræn kerfi stjórna aðgangi í tölvumöflum, netkerfum og gagnavörum með notanda- og réttinda-stýringu.

Helstu aðferðir og módeli í aðgangsstjórn eru DAC (discretionary access control), MAC (mandatory access control), RBAC (role-based access control) og ABAC (attribute-based access control). DAC felur í sér að eigandi auðlindarinnar ákvarði aðgang, MAC byggir aðgengi á breiðum reglum háværum af stjórnendum, RBAC gerir aðgengi háð hlutverkum og ABAC ákvarðar aðgang eftir eiginleikum tækisins og umhverfi.

Til að tryggja öryggi fylgja oft aðferðafræði sem miðar að minnkun réttinda (least privilege), aðskilnaði ábyrgða, reglulegri endurskoðun heimilda, stærð MFA (multifactor authentication), nákvæmri skráningu og dulkóðun. Stálarnir ISO/IEC 27001, NIST SP 800-53 og PCI-DSS leiða stefnu og prófanir í aðgangsstjórn.

---