Adhesiecomplexen

Adhesiecomplexen zijn multi-eiwitassemblages die cellen in staat stellen stevig te hechten aan hun omgeving en tegelijkertijd mechanische signalen te ontvangen en door te geven. Ze komen voor in twee hoofdtypen: cell-matrix adhesiecomplexen en cell-cell adhesiecomplexen.

Cell-matrix adhesiecomplexen omvatten focal adhesies, die integrines bevatten die ECM-componenten binden. Adaptor-eiwitten zoals talin en kindlin koppelen integrines aan actinefilamenten via vinculin, paxillin en andere scaffolds. Focale adhesies zijn dynamisch en reageren op spanning; signaalroutes zoals FAK, Src, PI3K en MAPK reguleren migratie, overleving en differentiatie.

Cell-cell adhesiecomplexen bestaan hoofdzakelijk uit adherens-juncties en desmosomen. Adherens-juncties centreren rond cadherinen (bijv. E-cadherine) die calciumafhankelijk koppelen en intracellulair via catenines (α- en β-catenine, p120) aan het actine-cytoskelet koppelen. Desmosomen bevatten desmogleinen en desmocollines en koppelen aan intermediate filamenten via desmoplakin en plakins. Daarnaast verbinden hemidesmosomen de cel met de onderliggende matrix via integrines zoals α6β4.

Functie en regulatie: adhesiecomplexen leveren mechanische verbindingen, dragen bij aan mechanotransductie en signaaltransductie, en zijn cruciaal voor weefselarchitectuur, migratie en ontwikkeling. Vorming en afbraak worden geregeld door Ca2+-afhankelijkheid, fosforylering en Rho GTPases, en door de spanningsstatus van het cytoskelet. Defecten kunnen leiden tot huid- en mucosale aandoeningen, ontwikkelingsstoornissen of kankerprogressie.

Zie ook: focal adhesie, adherens-junctie, desmosoom, hemidesmosoom.