örgjörvinn

Örgjörvinn, oft kallaður CPU (central processing unit), er aðalvöluhluti tölvu eða annars kerfis sem stýrir keyrslu forrita og úrvinnslu gagna. Hann fer eftir fyrirmælum sem liggja í minni kerfisins, framkvæmir þau og stuðlar að samræmdu gagnavirpi kerfisins. Algengur starfsháttur hans er fetch-decode-execute: sækja fyrirmæli úr minni, túlka þau og framkvæma þau í reiknieiningu (ALU) eða með öðrum einingum.

Helstu einingar örgjörva eru reiknieining (ALU), stýringeining (control unit) og skrásetningar (registers). Cache-minni hjálpar til við að draga úr töfum vegna minnisárása, en meira af kjarnasáröð varir þéttari. Örgjörvinn tengist minni og aðlægum einingum í kerfinu til að sækja/fyrirmæli og geyma úttök. Í nútíma örgjörvum eru gögn og forrit oft keyrð í mörgum kjarna eða öflugum fjölþráðaraðgerðum, sem eykur samhliða úrvinnslu.

Arkitektúr getur skipt í CISC (complex instruction set computer) og RISC (reduced instruction set computer). Dæmi um vinsæl arkitektúr eru x86-64, sem eru notaðir í mörgum stýrikerfum og tölvum, og ARM, sem er algengt í farsímum og innbyggðum kerfum. Instruction set- og minnisstjórnun hafa þróast til að minnka varma, auka afköst og draga úr stærð og orkunotkun.

Saga örgjörva nær til fyrstu fjarlægu vélanna á 4 bita stignum upp í nútímann með margkjarna, rafrænni tyrkju og samþættum fjárhögum (GPU) innra með svipuðum einingu. Örgjörvar eru grunnur tölvu og raftækja, sem móta afköst, rafmagni og læsileika kerfa.