önlenebilecek

Önlenebilecek, Türkçe’de bir sıfat olarak kullanılan ve bir şeyin engellenebilir olduğu anlamına gelen bir kelimedir. Fiilden türetilmiş olup, -ebilmek ekinin kullanılmasıyla “can be prevented” veya “kullanılabilir önlenme imkanı olan” şeklinde bir potansiyel anlamı taşır. Kökeni fiil kökü önlemek ile -ebilmek yapım ekiyla oluşan birleşimden gelir; -ebilecek yapısı, gelecek için mümkünlük veya olasılık ifade eder.

Dilbilgisel olarak önlenebilecek, bir isim ya da isim tamlamasını niteleyen bir sıfattır. Genelde bir olayın, durumun ya da nesnenin belirli önlemler alındığında engellenebileceğini vurgular. Türkçe’de sıkça güvenlik, sağlık ve risk iletişimi bağlamında kullanılır. Örnekler: “Önlenebilecek kazalar için güvenlik kuralları uygulanmalıdır.” “Önlenebilecek hastalıklar için erken tarama programları önemlidir.” “Önlenebilecek zararlar için bütçe ayırmak gerekir.”

Kullanım açısından, önlenebilecek ifadesi, belirli bir olgunun tamamen erken ya da hiç oluşmama ihtimaline işaret eder; bu bağlamda “önlenebilir” ile benzer işlev görse de, önlenebilecek daha çok gelecekteki potansiyeli vurgular. Karşıt anlamlar olarak “önlenemez” veya “kaçınılmaz” kullanılır.

İlgili terimler arasında önlenebilirlik (preventability), önleme (prevention) ve önleyici (preventive) bulunur. Özetle, önlenebilecek, bir durumun uygun önlemlerle engellenebileceğini ifade eden, sağlık, güvenlik ve politika metinlerinde sık görülen bir Türkçe sıfattır.