ónæmisbreytinga

ónæmisbreytingar eru breytingar á starfsemi ónæmiskerfisins sem geta haft áhrif á viðbrögð líkamans við sýkingum og á tilhneigingu til ofnæmis- eða sjálfsofnæmisviðbragða. Þær geta varir í langan tíma eða komið fram vegna ættlægra þátta, sýkinga, líffræðilegra breytinga eða meðferða. Breytingarnar geta haft áhrif á bæði náttúrulega (innate) og aðlagaða (adaptive) ónæmisvörnin.

Flokkun. Algeng skipting er í primér (erfðafræðilegar) ónæmisbreytingar og sekundér (afturkræfar) ónæmisbreytingar. Primér galla stafa oft af genagöllum og kemur fram snemma í æsku, þegar ónæmiskerfið hefur ekki rétt þróast. Sekúndær breytist þegar umhverfisþættir eða sjúkdómar valda ónæmisstarfsemi, til dæmis sýkingar (t.d. HIV), næringarsskortur, lyfjaáhrif, geislun eða aldrur.

Einkenni og áhrif. Algeng einkenni eru aukin sýkingarhætta og endurteknar eða lengri sýkingar, slæm svörun við bólusetningum, eða sjálfsofnæmi og ofnæmi. Einkenni geta verið breytileg eftir tegund og umfangi ónæmisgalla.

Greining og meðferð. Greining felst í sögu, lyfjagrunni og fjölbreyttum rannsóknum, s.s. fullblóðrannsóknum (CBC), immunoglobulin fyrirliggjandi magni (IgG, IgA, IgM), flokkun ónæmisfrumna og prófum á bólusetningarviðbrögðum. Erfðagreining greinir ef grunur er um primær ónæmisgalla. Meðferð beinist að forvörnum gegn sýkingum, reglulegri bólusetningu þar sem það hentar, og stundum mótefnisjöfnun eða öðrum sértækum meðferðum undir handleiðslu sérfræðinga.

Framtíð og horfur. Horfur veltur á orsök og viðeigandi meðferð. Með snemma tilkomu greiningar og háþróaðri meðferð getur lífsgæði og útlit borið aukist. Rannsóknir miða að betri skilningi á ónæmisbreytingum og nýjum leiðum til að styrkja kerfið.