áfengislöggjöf

Áfengislöggjöf (alcohol legislation) í Íslandi er heiti laga og reglna sem gilda um áfengi, þar með talið framleiðslu, innflutning, dreifingu, sölu, auglýsingar, merkningar og skattslag auk aldurstakmarks og leyfisveitinga. Kerfið byggist á því að samræma efnahagslega möguleika atvinnuveganna, frelsi einstaklinga og almenna velferð með takmörkunum á aðgengi að áfengi, markvissri eftirlits- og forvarnastarfsemi og skiptandi forgangi fyrir heilsu samfélagsins.

Sagan og uppbyggingin hafa mótast af þróun sem miðar að sterkum reglum en stöðugu aðgengi. Einkum hefur ríkismonóól fyrir sölu á áfengi verið lykilatriði í framkvæmd reglna, þar sem Vínbúðin annast dreifingu til almennings og starfsemi veitingastaða og annarra söluaðila er grundvallarskylda leyfisveitinga. Aldurstakmark fyrir kaupaáfengi er 20 ár. Skattlagning og verðlagning eru mikilvæg tæki í stefnu til að hafa áhrif á neyslu, en auglýsingar eru aftur á móti harðlega takmarkaðar og kröfur um merkingar og öryggisupplýsingar eru þýðingarmiklar.

Nýliðun og framkvæmd felst í samhæfingu milli lögreglu, skattayfirvalda og annarra eftirlitsaðila sem sjá um aðhald, sektir og annað viðurlag fyrir ólöglega framleiðslu, innflutning, sölu eða brot gegn leyfisreglum og auglýsingalögum. Áform lúta að aðlögunreglum að nýjum vöruflokkum og breyttum forvörnum stefnum, með það að markmiði að halda samfélagslegri heilsu í fyrirrúmi.

Áfengislöggjöfin mótar aðgengi að áfengi, verðlagningu, rekstur veitingastaða, markaðssetningu og hegðun neytenda og er hún grundvöllur nútímalegrar ríkisvaldsins í áfengismálum Íslands.