Útkomurnar

Útkomurnar eru almennt hugtak sem vísar til niðurstaðna eða afleiðinga af tiltekinni aðgerð, rannsókn eða stefnu. Í íslensku er notkunin breið og hún er notuð í mörgum greinum til að lýsa þeim afleiðingum sem fylgja ákveðnum atburðum, rannsókn eða stefnu.

Orðræðilega stafar hugtakið útkomur af samsetningu orðanna koma út; það vísar til þess sem kemur út af einhverri aðgerð eða fyrirætlun.

Í læknis- og vísindarannsóknum er mikilvægt að skilgreina meginútkomur (primary outcomes) og aukoutkomur (secondary outcomes) fyrir hverja rannsókn til að mæla gagnsemi, árangur eða áhrif inngangs.

Í stefnumótun og rekstri lýsa útkomur oft áhrifum á heilsu, menntun, atvinnu og þjónustustarfsemi. Þessar útkomur eru grunnur fyrir mat á árangri og kostnaði.

Útkomur eru oft mældar yfir ákveðið tímabil og þurfa skýra skilgreiningu, tímamörk og mælitæki. Til að forðast rangar ályktanir þarf að takmarka spillingu gagnanna og takast á við fyrir- eða fylgisbreytur.

Álitamál og takmarkanir: Útkomur geta verið aðferðafræðilega háðar aðstæðum og túlkun ólík. Stundum eru staðgöngutölur (surrogate outcomes) notaðar sem auðveldari mælingar, en þær geta reynst ófullnægjandi til að draga endanlegar ályktanir.

Samantekt: Útkomurnar eru grundvallaratriði í rannsóknum og stefnumótun, þar sem þær lýsa breytingum sem eiga sér stað eftir inngöngu eða aðgerð, og leggja grunn að mati á árangri og kostnaði.