uziarnienie

Uziarnienie to charakterystyka rozkładu wielkości cząstek w materiale, opisująca, jak cząstki różnej wielkości występują w danym próbce. Termin pochodzi od słowa ziarn, odnoszącego się do drobnych cząstek, z sufiksem wskazującym na stan lub proces.

W geologii i gleboznawstwie uziarnienie odnosi się do tekstury materiału, zwłaszcza gleby i osadów. W glebie rozróżnia się frakcje pyłu, iłu, piasku, żwiru. Aby określić uziarnienie, stosuje się analizę ziarnistą (przesiewanie) oraz metody obejmujące dyspersję i pomiary cząstek metodami optycznymi lub laserowymi. Typowy opis uziarnienia daje udział procentowy poszczególnych frakcji w zestawie, co tworzy profile ziarnowe i krzywą dystrybucji.

W przemyśle materiałów sypkich i chemicznych uziarnienie ma znaczenie dla przepływu, spiekalności, porowatości oraz stabilności materiałów. Dotyczy to m.in. proszków ceramicznych, cementowych czy farmaceutycznych granulatów, gdzie kontrola rozkładu rozmiarów cząstek wpływa na jakość produkcji, jednorodność masy i właściwości końcowe produktu. W praktyce stosuje się różne metody rozdziału na frakcje, takie jak przesiewanie, analizy hydrometryczne i dyspersję laserową.

Znaczenie uziarnienia obejmuje projektowanie fundamentów i drenażu w glebie, ocenę nośności i stabilności podłoża oraz kontrolę właściwości przepływowych i reaktywności materiałów sypkich w przemyśle. Standardy i normy ISO i EN dotyczące analiz ziarnowych służą porównywalności wyników między laboratoriami.