upptökutíma

Upptökutími er jarðskjálftafræði hugtak sem markar þann tímamót sem jarðskjálftaviðburður hefst, þ.e. þegar rof eða sprenging hefst í jarðskorpunni. Hann er veittur upp í UTC og er grundvallarforsenda fyrir gagnasöfnun, staðsetningu skjálfta og annarra jarðskjálftaviðburða.

Í greiningu skjálfta er upptökutími t0 reiknaður með samanburði tímagagna frá mörgum mælipunktum. Með því að nota komu- og ferðatíma jarðbylgna til stöðva er t0 ákvarðað; þessi tími gerir kleift að ákvarða upphaf atburðarins og, samhliða öðrum gögnum, staðsetningu skjálftasvæðis og djúps. Upptökutími er þannig grundvöllur fyrir útkomu margra úrvinnsluaðferða í jarðskjálftamælingum.

Notkun upptökutíma snýr að uppbyggingu jarðskjálftaskrár og vörpun upplýsinganna í raunverulegar staðsetningar og stærð skjálfta. Hann kemur til savns í alþjóðlegum og staðbundnum gagnasöfnum þar sem t0, ásamt staðsetningu (epicenter) og djúpt, er gefinn upp ásamt mælingum, óvissum og öðrum eiginleikum atburðarins.

Óvissa í upptökutíma ræðst af fjölda og dreifingu mælipunkta, gæðum og þykkt jarðfast viðmiðunarferðarbylgna og nákvæmni við úrvinnslu gagna. Sem slíkt er t0 oft nottækraður sem meðaltalið eða sem býtt á milli mælinga, og óvissa getur breyst með tækni og þekkingu á ferðaleið bylgna í hverju svæði.

See also: jarðskjálftalistar, hypocenter/epicenter, ferðatími bylgna, jarðskjálftanotkun.