tölvustýrð

Tölvustýrð, eða computer-controlled, lýsir kerfum, tækjum og ferlum sem eru stýrð af tölvu eða tölvukerfi. Í slíkum lausnum gefur tölvan skipanir til virkjunar og hreyfingar, fylgist með mælingum frá skynjurum og breytir rekstri í rauntíma eftir gögnum og forriti. Tölvustýrð kerfi auðvelda nákvæmni, endurtekjanleika og skilvirkni í mörgum atvinnugreinum.

Uppruni og þróun: Notkun tölvustýringa hófst með numerískri/stýringu (NC, Numerical Control) á miðri 20. öld og þróaðist síðar í tölvustýrðar vélar (CNC, Computer Numerical Control). Með betri forritunarmöguleikum, minnkandi kostnaði og innleiðingu PLC-kerfa og innbyggðra stýrikerfa hefur tölvustýrð tækni orðið samþættari við framleiðslu, vöruhönnun og flókin ferla (Industry 4.0).

Arkitektúr og virkni: Tölvustýrð kerfi byggjast á stjórntölvu eða tölvukera sem keyra forrit sem skilgreina hreyfingar og aðra aðgerðir. Skynjarar mæla stöðu, hitastig, þrýsting eða aðra þætti; virkjarar búa til hreyfingu eða aðra aðgerð. Algengar stýringuferðir eru lokuð lykkja með þátttöku viðbragða (feedback) og stýrikerfi eins og PID sem stilla villu milli markmiðs og raunverulegrar stöðu.

Notkun og kostir: Tölvustýrð lausn eykur nákvæmni, endurtekjanleika, gæðaeftirlit og gagnasöfnun, og stuðlar að meiri framleiðslu- og rekstrarhagkvæmni. Helstu áskoranir eru kostnaður, viðhald, öryggi gagna og samræmi við eldri kerfi.

Sjá: Industry 4.0, CNC, robotics, PLC, SCADA.