suvereniteta

Suverenitet (suvereniteta) je pojam koji opisuje najvišu, nezavisnu političku vlast države nad njenim teritorijem i stanovništvom. On obuhvaća sposobnost donošenja i provođenja zakona, održavanja javnog reda i sigurnosti te korištenja legitimne sile unutar državnih granica. Suverenitet podrazumijeva nezavisnost od vanjskog utjecaja u unutrašnjem odlučivanju i obavezu poštovanja međunarodnog prava i diplomatskih obaveza.

Unutarnji suverenitet odnosi se na kontrolu nad teritorijom, institucijama i pravnim poretkom, uključujući monopol nad primjenom sile i nadzor nad administrativnim procesima. Vanjski suverenitet podrazumijeva priznanje od strane drugih država i sposobnost uspostavljanja međudržavnih odnosa bez prisile ili miješanja u vanjske poslove, uz poštovanje principa suverenog neinterferiranja.

Historijski suverenitet često se veže uz Westfalski poredak iz 1648. godine, koji je uspostavio principe državne suverenosti i nezavisnog odlučivanja država. Kasniji proces dekolonizacije značajno je proširio broj suverenih država. Prema općeprihvaćenim kriterijima, država treba trajno stanovništvo, definiranu teritoriju, vladu i sposobnost uspostavljanja međudržavnih odnosa kako bi se smatrala suverenom.

U savremenom dobu suverenitet ostaje osnova međunarodnog poretka, ali se nalazi u dinamičnoj interakciji s globalizacijom i međunarodnim pravom. Države mogu prenijeti ili dijelom podvrgnuti nadležnosti međunarodnim institucijama putem sporazuma, uz zadržavanje ključnih nadležnosti. Suverenitet se također suočava s izazovima poput zaštite ljudskih prava, secesionističkih pokreta, ekonomskog i cyber suvereniteta te prisustva ne-državnih aktera u političkim procesima.