spurningarsetningar

Spurningarsetningar eru setningar sem beint spyrja um upplýsingar eða skoðun. Í íslensku eru þær oft flokkaðar sem beinar spurningar (direct) eða óbeinar spurningar (indirect). Beinar spurningar geta verið já/nei-spurningar eða spurningar með spurnarfornöfnum, en óbeinar spurningar koma sem hluti af öðrum setningum og eru settar í venjulega uppbyggingu setninga.

Spurningar með spurnarfornöfnum eiga að afla upplýsinga og svipa til þess sem ensku kallast wh-questions. Algeng spurnarfornöfn eru hvað, hvaða, hvar, hvenær, hvernig og hversu. Nokkur dæmi: Hvað gerir þú? Hvaða bók ertu að lesa? Hvar býrðu? Hvenær hittumst við? Hvernig líður þér? Hversu mikið kostar þetta?

Já/nei-spurningar byggja oft á yfirstandandi eða einfaldri þveröfugri uppbyggingu og megininntaki: Ertu að koma? Geturðu hjálpað mér? Viltu koma með mér? Í mörgum tilvikum er almennt notuð röð ver–sníð eða beygð sagnar og persóna til að mynda spurningu, oft með hækkandi tónhæð í tali.

Óbeinar spurningar eru spurningar sem koma innan annarrar setningar, án þess að hafa spurnarfornöfn fremst og án sérstaks upphafsframsögn. Dæmi: Ég veit hvaða bók þú lest. Mig langar að vita hvenær hún kemur. Hér er orðröðin venjuleg ísetningarbyggingu en spurnarfornafnið er umhugsanlegt innan setningar.

Spurningarsetningar eru mikilvægar í daglegu tali og í skrifuðu máli til að afla upplýsinga, biðja um upplýst svar eða stjórnlausa upplýsingaskipti.