sjelljeve

Sjelljet janë mënyrat se si organizmat veprojnë, reagojnë dhe komunikojnë me mjedisin. Tek njerëzit, ato përfshijnë veprimet fizike, mënyrën e të menduarit dhe të ndierit, si dhe qasjet sociale ndaj të tjerëve. Sjelljet mund të jenë të trashëguara gjenetikisht, të mësuara përmes përvojës, ose një kombinim i të dyjave dhe ndryshojnë me kontekstin.

Klasifikimi i sjelljeve shpesh ndahet në natyrore (innate) dhe të mësuara, dhe në nivele individuale ose sociale. Në këtë fushë, theksi vihet në marrëdhëniet mes predispozitave biologjike dhe ndikimeve të mjedisit kulturor. Gjithashtu përfshihen sjellje adaptuese që mbështesin mbijetesën ose mirëqenien, dhe sjellje konfliktuale ose dëmprurëse kur kushtet janë të vështira.

Si fushë shkencore, studimi i sjelljeve përfshin etologjinë, psikologjinë, sociologjinë dhe neuroshkencën. Metodat përfshijnë vëzhgimin sistematik, eksperimente kontrolluese, analizën statistikore dhe studimet longitudinale. Rezultatet ndihmojnë në kuptimin e zhvillimit të aftësive sociale, çështjeve të sjelljes shqetësuese dhe mënyrave për ndërhyrje të përshtatshme.

Në shoqëri, sjelljet formojnë normat, institucionet dhe rrjetet ndërvepruese. Etika dhe respektimi i privatësisë janë thelbësore në studimin e tyre. Njohja e sjelljeve ndihmon në arsimim, shëndetësi dhe politikë sociale, duke ofruar kuptim për mënyrën se si njerëzit ndërveprojnë dhe si mund të përmirësohen praktikat shoqërore.