punkcja

Punkcja to zabieg medyczny polegający na wprowadzeniu igły lub innego narzędzia przez skórę do wnętrza ciała w celu pobrania płynu, uzyskania próbki tkanki lub podania substancji leczniczej. W praktyce punkcja może mieć charakter diagnostyczny lub terapeutyczny, a także być wykonywana w celu uwolnienia nagromadzonego płynu lub ciśnienia.

Rodzaje punkcji obejmują m.in. punkcję lędźwiową (punkcja rdzeniowa) w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego do analizy lub pomiaru ciśnienia; punkcję stawu w diagnostyce i leczeniu chorób stawów; torakocentezę (punkcja opłucnej) i paracentezę (punkcja jamy brzusznej) w celu usunięcia płynów gromadzących się w opłucnej lub w jamie otrzewnej. Istnieje także punkcja aspiracyjna cienkoigłowa wykorzystywana do pobierania komórek i diagnostyki cytologicznej, na przykład w guzach.

Procedura punkcji zazwyczaj obejmuje przygotowanie i uzyskanie zgody, ocenę stanu krzepnięcia, a także zastosowanie ścisłej aseptyki. Wykonuje się ją w znieczuleniu miejscowym; w razie potrzeby stosuje się obrazowanie ultrasonograficzne lub tomografię komputerową, aby precyzyjnie prowadzić igłę. Po zabiegu następuje obserwacja pacjenta i udzielone zostają wskazówki dotyczące opieki oraz ewentualnych ograniczeń.

Ryzyko punkcji obejmuje infekję, krwawienie, uszkodzenie narządów, ból oraz ból głowy po punkcji lędźwiowej. Wskazania do wykonania oraz ryzyko oceniane są indywidualnie przez lekarza, a decyzja opiera się na korzyściach diagnostycznych lub terapeutycznych. Etymologicznie nazwa pochodzi z łacińskiego punctio – przebicie.