promieniotwórcze

Promieniotwórcze substancje to materiały zawierające niestabilne jądra, które ulegają rozkładowi promieniotwórczemu, emitując promieniowanie jonizujące. Źródła promieniotwórczości występują naturalnie (np. uran, tor, radon) oraz sztucznie wytwarzane w wyniku procesów jądrowych lub aktywacji materiałów.

Emitowane promieniowanie obejmuje kilka rodzajów: promieniowanie alfa (jądro helu), beta (elektrony lub pozytony) i gamma (wysokoenergetyczne fotony). Zasięg i penetracja zależą od rodzaju i energii promieniowania; promieniowanie neutronowe występuje w niektórych źródłach i wymaga odrębnych środków ochronnych.

Właściwości promieniotwórczych opisuje się poprzez aktywność, mierzoną w becquerelach (Bq), oraz czas półtrwania. Rozpad jest procesem probabilistycznym, prowadzącym do powstania nowych jąder i często do wydzielania energii. Narażenie na promieniowanie może powodować zaburzenia genetyczne i choroby, zależnie od dawki, drogi kontaktu i czasu ekspozycji.

Zastosowania promieniotworczych obejmują medycynę (diagnostyka i terapia izotopowa, np. Tc-99m, I-131), przemysł (radiografia materiałów) i naukę (badanie procesów biologicznych i fizycznych). Zabezpieczenia i gospodarka odpadami radiacyjnymi wymagają odpowiednich procedur, szkoleń, monitoringu dawki i przestrzegania przepisów bezpieczeństwa.