prebiyotik

Prebiyotik, konak mikroorganizmaları tarafından seçici olarak kullanılan ve konak sağlığına fayda sağlayan sindirilemeyen bir gıda bileşenidir. Uluslararası bilimsel kural olarak ISAPP’in tanımına göre prebiyotikler, bağırsak mikrobiyotasını olumlu yönde etkileyerek sağlık yararları sağlayan substratlardır.

En yaygın prebiyotikler karbonhidrat temelli liflerdir: inülin, fruktooligosakaritler (FOS), galakto-oligosakaritler (GOS), dirençli nişasta, laktuloz ve polidextroz gibi bileşikler. Doğal olarak prebiyotik özelliği taşıyan besinler arasında hindiba kökü (inulin kaynağı), soğan, sarımsak, pırasa, enginar, muz (özellikle olgunlaşmamış olanlar) ile bazı tahıllar bulunur.

Mekanizma olarak prebiyotikler, bağırsak bakterileri tarafından fermente edilerek kısa zincirli yağ asitleri (butirat, asetat, propionat) üretimini artırır. Bu fermentasyon pH’ı düşürebilir, bağırsak ortamını olumlu yönde değiştirir ve bağırsak bariyeri ile bağışıklık üzerinde dolaylı etkiler yaratabilir. Sonuç olarak bazı çalışmalar kabızlıkta iyileşme, mineral emiliminin artışı (kalsiyum, magnezyum) gibi olumlu etkiler gösterebilir; ancak etkiler bireyler arasında değişebilir ve tüm iddiaları destekleyen kanıtlar sınırlı olabilir. Ayrıca bazı kişilerde gaz ve şişkinlik gibi gastrointestinal rahatsızlıklar ortaya çıkabilir; bu nedenle prebiyotiklere yavaşça ve bireysel toleransa göre başlanması önerilir.

Kullanım açısından prebiyotikler doğal yiyeceklerde bulunabildiği gibi takviye veya fonksiyonel gıda formunda da sunulabilir. Prebiyotikler probiyotiklerden farklı olarak canlı mikroorganizma değildir; bazı ürünler prebiyotiklerle probiyotik içeriğini bir arada sunarak sinbiyotik olarak adlandırılır.