persónuverndarlöggjöf

Persónuverndarlöggjöf í Íslandi er heiti lagakerfis sem gildir um meðferð persónuupplýsinga. Lögin eiga við um bæði opinbera aðila og einkafyrirtæki sem safna, geyma eða vinna með persónuupplýsingar og hafa það að markmiði að vernda friðhelgi einstaklings og persónuöryggi. Í Íslands samræmist löggjöfin Evrópska persónuverndarlöggjöfinni (GDPR), og Persónuvernd, sem er eftirlitsaðili laganna, annast framkvæmd þeirra og eftirlit.

Helstu hugtök og meginreglur segir löggjöfin til um persónuupplýsingar, stjórendur og vinnsluaðila sem vinna með gögnin. Lögin kveða á um lagalegar grundvalla fyrir vinnslu, sem geta verið samþykki, samningar, lagaskylda eða hagsmunir opinberra eða þriðja aðila. Gildandi meginreglur fela í sér gagnsæi, markmiðsbundna takmörkun, gagnaminni, nákvæmni, geymslu takmörkun, öryggi vinnslu og ábyrgð. Persónuupplýsingar mega aðeins unnar í samræmi við uppgefna tilgang og persónuverndarsjónarmið.

Réttindi einstaklinga eru til aðgangs að eigin gögnum, rétt til leiðréttingar, eyðingar (rætur), takmörkunar á vinnslu, rétt til flutnings gagna milli vinnsluaðila, andmæla vinnslu og rétt til að senda beiðni um eftirlit eða sjálfvirka ákvörðunartöku sem gæti haft áhrif á þá. Flókin ferli, eins og myndunar- eða áhættuvinna gagnvart persónuupplýsingum, geta krafist skilgreindra prófana og ráðgjafar.

Skyldur stjórnenda og vinnsluaðila fela í sér að fara eftir lagareglur; innleiða persónuvernd í hönnun og sem sjálfsagðar forgangsreglur; framkvæma áhrifamat fyrir persónuvernd (DPIA) þegar hætta er fyrir persónuöryggi mikil; útbúa samninga um vinnslu með vinnsluaðilum og tilkynna öryggisbrot til Persónuverndar og til einstaklinga þegar rétt er á því. Gögnum sem flutt eru út fyrir Evrópu-/EES-svæðið gilda sömu reglur og krefjast nægilegra varúðarráðstafana eða samninga um þætti öryggis og gagnkvæm öryggisráð.

Framkvæmd laganna er háð eftirliti Persónuverndar, krafa um viðeigandi sektir og úrræði ef brot koma fram, og samráð um ákvörðunartöku sem byggist á gögnum. Samanlagt stuðlar persónuverndarlöggjöf að sanngjörnum og öruggum vinnslu persónuuplysingar í íslensku samfélagi.