osteomalacja

Osteomalacja to zaburzenie mineralizacji zrębu kostnego u dorosłych, prowadzące do osłabienia kości i zwiększonego ryzyka złamań. Mechanizm polega na defekcie mineralizacji osteoidu, najczęściej spowodowanym niedoborem witaminy D, zaburzeniami metabolizmu wapnia i fosforu oraz przewlekłymi chorobami nerek lub wątroby.

Najczęstsze przyczyny to niedobór witaminy D (niedostateczna podaż, ograniczona ekspozycja na słońce, zaburzenia wchłaniania jelitowego), choroby wątroby i nerek, hipofosfatemia. Leki takie jak glikokortykosteroidy, antykonwulsyjne, rifampicyna również mogą sprzyjać rozwojowi osteomalacji.

Objawy to przewlekły ból kości i mięśni, osłabienie, częste upadki oraz w cięższych przypadkach nawracające złamania. W badaniach krwi często stwierdza się obniżony Ca i P, podwyższoną fosfatazę alkaliczną i podwyższony PTH; 25-OH D zwykle jest niskie. Radiologicznie widoczne są ubytki mineralizacji i różnego typu pseudozłamania Looserów.

Diagnostyka obejmuje ocenę objawów, badania laboratoryjne (Ca, P, ALP, PTH, 25-OH D) oraz obrazowanie kości (RTG, densytometria; w razie potrzeby MRI). Należy różnicować osteomalację z osteoporozą i innymi przyczynami bólu kostnego. W chorobach nerek lub jelit leczenie ukierunkowuje się na schorzenie podstawowe.

Leczenie polega na uzupełnianiu niedoborów witaminy D i wapnia oraz leczeniu przyczyny. Zwykle stosuje się witaminę D (D3/D2) i wapń; w cięższych przypadkach—aktywny metabolit witaminy D (kalcytriol). Monitoruje się Ca, P, ALP i 25-OH D co 6–12 tygodni.

Rokowanie zależy od przyczyny i szybkiej korekcji zaburzeń; po terapii objawy mogą ustępować, a mineralizacja kości może się poprawić. Zapobieganie obejmuje odpowiednią suplementację witaminy D i wapnia, zbilansowaną dietę, oraz bezpieczną ekspozycję na światło słoneczne.