njósnastarfsemi

Njósnastarfsemi, eða njósnir, vísar til starfsemi sem felst í leyndum öflun upplýsinga um einstaklinga, hópa, samtök eða ríki. Þessi starfsemi er oft framkvæmd af ríkisstofnunum, svo sem leyniþjónustu, en getur einnig verið á vegum fyrirtækja eða einstaklinga. Markmið njósnastarfsemi er venjulega að afla sér upplýsinga sem eru ekki opinberlega aðgengilegar og geta nýst til ýmissa hluta, svo sem til að tryggja þjóðaröryggi, veita stjórnvöldum forskot í samningaviðræðum, eða til að fá samkeppnisforskot í viðskiptalífinu.

Aðferðir sem notaðar eru í njósnastarfsemi eru margvíslegar og hafa þróast mikið með tækni. Þær geta falið í sér mannlegar njósnir, þar sem starfsmenn eru sendir til að vinna sér inn traust og afla upplýsinga, sem og tæknilegar aðferðir eins og hleranir á samskiptum, notkun eftirlitsbúnaðar og tölvuinnbrot. Upplýsingaöflun getur farið fram bæði innanlands og erlendis, háð markmiðum njósnastarfseminnar.

Miklar deilur eru oft uppi um njósnastarfsemi vegna siðferðilegra og lagalegra álitamála. Áhyggjur eru oft uppi um friðhelgi einkalífsins, misnotkun valds og hugsanleg áhrif á alþjóðasamskipti. Lög og reglur eru sett til að takmarka og stýra njósnastarfsemi í mörgum löndum, en um leið og hún er oft haldin leynd, er lokaákvörðun um hvort og hvernig slík starfsemi er leyfileg oft á höndum stjórnvalda.