nitelendirme

Nitelendirme, Türkçe’de bir kişi, nesne veya olayın sahip olduğu nitelikleri betimleyen veya bu nitelikler üzerinden bir yargıya varan bir süreç olarak tanımlanır. Köken olarak nitelik kavramıyla ilişkilidir ve fiilden isim türetme yoluyla oluşan “nitelendirme” terimi bu süreci ifade eder. Günlük ve akademik dilde sık kullanılır; aynı kökten türeyen nitelik, nitel, tanımlama ve tasvir gibi kavramlarla yakın ilişki içindedir.

Kullanım alanları geniştir. Dilbilimde, bir ifadeyi veya metni özelliklerine göre tanımlama ve sınıflandırma amacıyla kullanılır. Sosyal bilimlerde, veri parçalarının veya gözlemlerin nitel özelliklerini betimlemek için tercih edilir. Eğitim ve medya içeriğinde ise bir performans, hizmet veya ürünün kalite ve özelliklerini özetleyen değerlendirme biçimi olarak karşımıza çıkar. Ayrıca günlük konuşmada bir kişinin davranışlarını ya da bir nesnenin görünümünü betimleyen ifadelere işaret etmek için de kullanılır.

İki temel yönü vardır: betimleyici nitelendirme ve yargılayıcı nitelendirme. Betimleyici nitelendirme, tarafsız özelliklerin tasvir edilmesidir. Yargılayıcı nitelendirme ise değer, kalite veya uygunluk gibi değerlendirici bir yargıyı içerir. Nitelendirme, nicel (sayısal) değerlendirme ile karşıtlık oluşturabilir; burada niteliklere dayalı betimlemeler ön planda olur.

İlgili terimler arasında nitelik, tanımlama, tasvir ve vasıflandırma bulunur. Türkçede nitelendirme, dil ve iletişim bağlamında kaliteye ve özelliklere odaklanan açıklama veya değerlendirme süreçlerini kapsar.