neysluverðlagi

Neysluverðlag er tölfræðilegur mælikvarði sem lýsir breytingum á verðlagi fyrir vörur og þjónustu sem heimili kaupa. Hann er helsta mæling á verðbólgu og lífskjör og gefur innsýn í þróun kostnaðarstigs lífsins yfir tíma.

Hagstofa Íslands annast útreikning og birtingu neysluverðlags og gefur það út mánaðarlega. Mælingin byggist á föstu körfu sem endurspeglar heimiliskaup, og verð fyrir vöruhópa eru safnað úr verslunum, þjónustustofnunum og öðrum innkaupum. Verðbreytingar eru metnar frá mánuði til mánaðar, og 12-mánaða breyting er notuð til að mæla verðbólgu.

Neysluverðlag er notað sem helsta mæling á verðbólgu og lífskjör. Það er grundvöllur fyrir endurskoðun á launum, húsaleigu og öðrum fjárhagslegum greiðslum sem tengjast verðlagsbreytingum. Peningastefna og víðtækari áætlanir styðjast einnig við þróun neysluverðlags.

Til að mæla stöðugleika og draga úr sveiflum er oft haldið uppi kjarna neysluverðlags sem fjarlægir sveiflur í matvöru og orku. Gögnin eru flokkuð samkvæmt alþjóðlegu kerfi COICOP til auðveldari samanburðar.

Neysluverðlag byggist á grunnári sem viðmið fyrir verðbreytingar, og birting þess veitir innsýn í þróun verðlags og lífskjar.