málsgreinum

Málsgreinum er hugtak í íslenskri málfræði sem vísar til orðflokka eða orðaröð sem hafa sameiginlegt hlutverk í setningu og sameiginlegan beygingarbundinn eiginleika. Þeir eru notaðir til að lýsa hvernig orð hafa sams konar hljóð- og merkingareinkenni og hvernig þau samverka í setningunni. Í hefðbundinni málfræði eru málsgreinar oft kallaðar orðflokkarnir.

Algengustu málsgreinin eru nafnorð, sagnorð, lýsingarorð, atviksorð, fornöfn, töluorð, forsetningar, samtengingar og upphrópunarorð. Hver málsgrein hefur sérhæfð beyging og setningarleg hlutverk. Dæmi: nafnorð og lýsingarorð beygjast eftir kyni, tölu og fall; sagnorð mynda tíð, persónu og lögmál sætni; fornöfn endurspegla beygingu nafnorna; forsetningar stýra falli nafnorða eftir notkun í setningu og tengja orðasambönd.

Í kennslubókum og rannsóknum er hugtakið notað til að byggja upp setningarfræði og til að skera úr merkingu orða í samhengi. Flokkunin getur verið breytileg eftir tungumálakerfi og kenningum, en grundvallarhugmyndin er sú að orð eru greind eftir hlutverki í málheiminum og hvernig þau tengjast hvert öðru í setningunni.

Málsgreinum eru þannig grunnur málfræði og náms í íslensku, þar sem nemendur læra að greina orð í réttan orðflokk og nota þau á réttan hátt í setningum.

---