muvozanatsiz

Muvozanatsiz — muvozanatga erishilmagan holatni ifodalovchi sifatdosh. So‘zi muvozanat (balans) so‘zining -siz qo‘shimchasidan hosil bo‘lgan bo‘lib, barqarorlik yoki tenglik yo‘qligini bildiradi. Bu atama ko‘plab sohalarda tizimlarda kuchlar, nisbatlar yoki moddiy tarkib teng bo‘lmaganligini ta’kidlaydi.

Fizikada muvozanatsiz holat neto kuchlar mavjud bo‘lgan paytda yuzaga keladi; natijada jism tezlanadi yoki barqaror holatda qolmaydi. Kimyoda muvozanat yo‘l bo‘lmasa, reaksiyalar muvozanatga erishmaydi yoki yo‘nalishi o‘zgaradi. Iqtisodiyotda talab va taklif muvozanatsiz bo‘lsa, narxlar o‘zgaradi, bozor barqaror bo‘lmagan holatda qolishi mumkin. Biologiya va ekologiyada muvozanatsizlik populyatsiya, oziq-ovqat zaxiralari yoki energiya oqimlarining o‘zaro mos kelmasligi natijalariga olib kelishi mumkin. Sotsiologiyada muvozanatsizlik resurslar taqsimoti yoki ijtimoiy tizimlardagi o‘zaro aloqalarning barqaror bo‘lmasligi bilan bog‘liq bo‘ladi.

Muvozanatsiz holatning antonimi — muvozanatli (barqaror) holat; muvozanatsizlik nomi bilan ham ishlatiladi. Zamonavi kontekstlarda muvozanatsizlik ko‘pincha noqulayliklar yoki tizimlarning barqarorligini yo‘qotadigan holat sifatida qaraladi. Tashkilotlar yoki tizimlar muvozanatni tiklash uchun moslashtirishlar, regulyatsiya yoki resurslar taqsimotini o’zgartirish choralarini ko‘rishadi.