mikroprocesów

Mikroprocesor to zintegrowany układ scalony zawierający centralny procesor (CPU). Często na jednym chipie mieści się także pamięć podręczna, układ zarządzania pamięcią oraz interfejsy wejścia/wyjścia. Mikroprocesor wykonuje programy przechowywane w pamięci i komunikuje się z resztą systemu poprzez magistrale. W odróżnieniu od mikrokomputera lub mikrokontrolera, jego funkcja to skupione przetwarzanie danych, wymagające zewnętrznych elementów pamięci i peryferii.

Historia mikroprocesorów rozpoczęła się w latach 70. Pierwsze układy, takie jak 4-bitowy Intel 4004 (1971), były rozwijane do 8-bitowych 8080 i Z80, a następnie 16-, 32- i 64-bitowych konstrukcji (np. Intel 80386, x86-64, ARM64). W architekturze wyróżnia się CISC i RISC. Współczesne mikroprocesory stosują wielordzeniowość, potokowanie i hierarchię pamięci (L1/L2/L3 cache).

Zastosowania obejmują komputery osobiste, serwery, urządzenia wbudowane, motoryzację i przemysł. Postęp w wytwarzaniu pozwala na rosnącą moc obliczeniową przy coraz mniejszym zużyciu energii, a procesy produkcji sięgają niskich nm. Coraz częściej używa się architektur heterogenicznych, łączących CPU z układami graficznymi lub DSP.

W tekstach technicznych omawia się projektowanie architektur, zestawy instrukcji, optymalizacje energetyczne i zarządzanie pamięcią. Mikroprocesor bywa porównywany z mikrokontrolerem i układami wbudowanymi w kontekście zastosowań i ograniczeń.