matslíkönum

Matslíkön eru formgerðir sem nota stærðfræði til að lýsa kerfum og fyrirbærum í raunveruleikanum. Þau eru notuð til að skýra hegðun, spá fyrir um þróun og meta áhrif inngripa eða breytinga. Algengar gerðir eru mekanískir líkanar (byggðir á náttúrulegum ferlum og lögmálum kerfisins) og gagnadrifnir líkanar (byggðir á gögnum). Innihald matslíkna felst oft í breytum sem lýsa ástandi kerfisins, tengslum milli breytna og inntaki eða fyrirstyrkjum. Í mörgum tilvikum eru jöfnur sem lýsa breytingum yfir tíma notaðar; annars eru reglulegar tölfræðilegar nálganir eða vélanámslausnir notaðar sem byggingarlag.

Notkun matslíkna nær yfir vísindalega rannsóknir og ýmsa hagnýta starfsemi: náttúruvísindi, læknisfræði, líffræði, hagfræði, stjórnun og veðurfræði. Þeir veita innsýn, spá fyrir um hegðun, meta áhættu og stytta ákvarðanatökuferli.

Ferlið við að byggja líkan felur oft í sér: skilgreiningu á markmiðum, val á líkanategund, söfnun og hreinsun gagna, parameter estimation (stillingu breytna), staðfestingu með óháðum gögnum og notkun til forspár eða ákvarðanatöku. Góð matslíkön endurspegla sanngjarnt samband en bera einnig takmarkanir vegna forsendna, ófullnægjandi gagna og óvissu.

Dæmi: SIR-líkan fyrir faraldra, logístískur vöxt og kerfiskynningar sem lýsa vélum eða öðrum kerfum.