kælingar

Kælingar eru kerfi og ferlar sem miða að því að lækka eða viðhalda tilteknu hitastigi í rýmum, tækjum eða framleiðslu með því að fjarlægja varma. Þær eru grundvallarþáttur í byggingum, iðnaði, gagna- og tölvuumhverfi og í mörgum tækni- og læknisfræðilegu kerfi. Kælingar byggjast oft á þremur þáttum: hitaflutningi (conduction, convection og radiation), kælivökva og kerfi til að flytja varma úr kerfinu til umhverfis.

Helstu gerðir kælingar eru passív (náttúruleg) kæling og virk kæling. Passív kæling byggist á loftflæði, hitaskiptum og byggingarlögum til að draga úr hita án virkrar tækni. Virk kæling notast við raforku og kælivökva. Undirtegundir virkrar kælingar eru gufukælingakerfi (gufukæling) sem nýta kælivökva í lokuðum hringrásum, vatns- eða vökva-kæling sem flytur hita með kælivökva og loftkæling sem dregur varma út með loftræstikerfum.

Notkun kælinga nær vítt. Í byggingum eru loftkælingar og hitastjórnun algeng, auk öryggis- og orkunýtni. Iðnaður og gagnaöflun krefjast oft að kæling sé stöðug og áreiðanleg til að verja tækja og framleiðslu. Heilbrigðis- og rannsóknarsetur nýta sér kælingu til að tryggja rétt hitastig í lækningamiðstöðvum, rannsóknarstofum og gagnaverum.

Mikilvægt er að huga að orkuframleiðslu, vali á umhverfisvænum kælivökva og endurnýtingu, og að samræma kerfin við gildandi reglur og staðla.