koltvísýrings

Koltvísýringur (CO2) er einfalt efnasamband sem samanstendur af einum koltómi og tveimur súrefnisatómum. Hann er litlaus og lyktarlaus gas sem náttúran myndar við mörg efnahvörf, til dæmis öndun lífvera, niðurbrot lífrænna efna og bruna jarðefnaeldsneytis. CO2 leysist einnig í vatni og myndar koltvísyru (H2CO3).

Eiginleikar og atferli: CO2 er gas við stofuhita og -þrýsting. Hann er nær þungur en loft og getur safnast fyrir neðst í lokuðum rýmum. Í vatni leysir CO2 og myndar H2CO3, sem hefur áhrif á sýrustig í vatni og jarðvegi. CO2 tilheyra náttúrulegri loftslags- og koltvísýringshrygg.

Hringrás og útbreiðsla: Um 0,04% af andrúmslofti jarðar eru CO2 atóm. CO2 myndast og berst um loftslagið með náttúrulegum ferlum; plöntur taka CO2 inn í ljóstillífun og losa orkuna við kynslóðirnar. Mikið af CO2 berst úr hafinu og jarðvegi í nærumhverfi og andrúmsloftið getur aukist vegna mannkynsathafna.

Notkun: CO2 hefur fjölbreytta notkun. Í kolsýringunni drykkjaðna er það notað til að koltví sýra drykki og bæta áferð. Þurrís (fast CO2) er notað í kælingu og í sýndar- eða sýningariðnaði. CO2 er einnig hráefni í efnaframleiðslu, t.d. framleiðslu á urea.

Umhverfisáhrif og öryggi: CO2 er gróðurhúsa gas sem stuðlar að loftslagsbreytingum þegar magn þess í andrúmslofti aukast. Helstu uppspretta eru bruni jarðefnaeldsneytis, framleiðsla sementa og iðnaður. Í lokuðum rýmum getur hátt CO2-styrkur valdið köfnun eða súrefnisskorti; loftræsing og varúðarráðstafanir eru nauðsynlegar.