insoniylikni

Insoniylikni — bu insoniylik tushunchasining aniqlik qo‘shimchasiga ega bo‘lgan shakli bo‘lib, fe‘lga bevosita ob’ekt sifatida keladi. Insoniylik tushunchasi insoniyatning axloqiy sifatlari, hamdardlik, hurmat, adolat, teng huquqlarni himoya qilish kabi xislatlar jamini anglatadi. Shuningdek, bu tushuncha shaxsning boshqalarga nisbatan munosabatlari va jamiyatning insoniy qadriyatlarni saqlash bo‘yicha majburiyatlarini ham ifodalaydi.

Insoniylik so‘zi “inson” (odam) dan olingan bo‘lib, “-iylik” qo‘shimchasi va “-ni” aniqlik qo‘shimchasidan tashkil topgan. Bu morfemalar Turkum tiliga xos bo‘lib, otni fe‘lga bo‘yinlab keladi.

Tushuncha adabiyot, falsafa, huquqiy matnlar, ommaviy muhokotalarda keng qo‘llaniladi. Insoniylik odamlarga nisbatan munosabat, inson huquqlarini hurmat qilish, ijtimoiy adolat kabi mavzularda tilga olinadi. Ko‘pincha “odamiylik” bilan yaqin ma’nolarda ishlatiladi; zamonaviy kontekstda davlat siyosatida ham insonparvarlik hamda qadr-qimmatni saqlash bilan bog‘lanadi.

Misollar: “insoniylikni saqlash”, “insoniylikni unutmaslik”, “insoniylikni qadrlash”. Bu iboralar kundalik suhbatlarda, ta’limda va siyosiy-publitsistik matnlarda keng tarqalgan.