inokülasyon

Inokülasyon, bir organizmaya veya ortama mikroorganizma, antijen veya başka bir biyolojik maddeyi bilinçli olarak sunulması veya ekilmesi işlemidir. Amaçlar arasında bağışıklık yanıtı oluşturmak, bir mikrobun çoğaltılması veya incelenmesi sayılabilir. Terim, tıp ve biyoloji bağlamlarında farklı uygulamaları kapsar.

Tıbbi ve immunolojik bağlamda inokülasyon genellikle aşılama ile ilişkilendirilir. Antijen içeren bir madde vücuda sunulduğunda bağışıklık sistemi hedeflenen antikorlar veya hücresel yanıtlar oluşturarak gelecekteki enfeksiyonlara karşı savunmayı güçlendirir. Ancak inokülasyon kavramı sadece aşıları kapsamaz; laboratuvar çalışmalarında mikroorganizmaların veya biyolojik ajanların kontrollü olarak organizmalara veya ortama verilmesini ifade eder. Bu tür inoculumlar araştırma, teşhis veya üretim süreçlerinde kullanılır.

Uygulama yöntemleri çeşitli olabilir. İnsanlarda ve hayvanlarda en yaygın olanı intramüsküler, subkutan veya deri içi enjeksiyonlar yoluyla yapılan inokülasyondur; ayrıca ağız veya burun yoluyla da yapılabilir. Laboratuvarlarda inokülasyon, kültür ortamlarına bakteri, virüs veya mantar ekimi şeklinde gerçekleşir ve güvenlik protokolleri ile biyogüvenlik önlemlerine tabi tutulur. Bitkilerde inokülasyon, mikroorganizma veya biyolojik ajanların bitki dokularına verilmesiyle enfeksiyon veya simbiyotik etkileşimler hedeflenebilir.

Tarihsel olarak inokülasyon, variolasyon gibi geleneksel uygulamalardan modern aşı geliştirme ve biyoteknoloji çalışmalarına kadar geniş bir tarihçe taşır. Güvenlik, biyolojik riskler ve etik konular inocülasyon çalışmalarında önemli hususlardandır.