heildarstefna

Heildarstefna er hugtak í stefnumótun sem lýsir nálgun þar sem markmiðið er að samræma stefnu- og framkvæmdaaðgerðir í mörgum geirum stjórnkerfisins, frekar en að unnið sé að málum hvert fyrir sig. Orðið byggir á hugtakinu heild eða heildarhugsun og stefna er skilgreind sem fyrirætlan um að hafa sameiginlegt framtíðarsýn.

Helstu einkenni heildarstefnu eru þverfaglegt samráð, sameiginleg markmið, langtímasjónarmið og reglulegt mat á áhrifum. Hún felur í sér að ráðuneyti og stofnanir vinna saman, setja samræmda aðgerðaráætlun og nýta kerfisbundnar áhrifamælingar til að meta framvinduna. Framkvæmdin krefst oft stofnunar þverfaglegra nefnda, samfélagslegra hagsmunaaðila og aðgengilegrar gagna til að styðja ákvörðunartöku.

Ókostir og áskoranir eru að heildarstefna getur krafist mikillar samhæfingar sem álagar kerfi og fjármagn; hún getur einnig leitt til aukinnar flækju og arkitektúr sem hljómar óljóst fyrir starfsfólk sem starfar í sérgreinum. Til að vera árangursrík þurfa varanleg forgangsatriði, skýr ábyrgðarmörk og aðferð við að meta árangur.

Í íslenskri stjórnsýslu er heildarstefna notuð til að stuðla að samræmdri stefnumótun í málefnum eins og hagkerfi, velferð, menntun og umhverfi. Hún tengist einnig hugmyndum um samþættingu stefnu og kerfisbæra nálgun á áskoranir sem krefjast samstilltra aðgerða.