harekEtlilik

Hareketlilik, hareket etme yeteneği veya hareketli olma durumunu ifade eden bir kavramdır. Türkçede hareket kelimesinden türeyen ve -lilik ekiyle soyut bir nitelik veya kapasiteyi karşılayan bir terimdir. Farklı alanlarda farklı anlamlar kazanır; örneğin sosyal hareketlilik, kentsel hareketlilik veya biyolojik hareketlilik gibi.

Hareketlilik kavramı pek çok disiplini kapsar. Sosyolojide sosyal hareketlilik, bireylerin ya da toplulukların sosyal sınıf içinde yukarı veya aşağı yönde konum değiştirme kapasitesini anlatır. Ulaşım ve şehir planlamasında kentsel hareketlilik, insanların şehir içinde ne kadar ve hangi hızla hareket ettiğini, hangi ulaşım modlarını tercih ettiğini ve bu hareketin erişilebilirliğini inceler. Ekonomide hareketlilik, mal, hizmet ve bilgi akışlarının dinamikleriyle ilgilidir. Biyoloji ve tıp alanında hareketlilik, bir organizmanın hareket edebilme kapasitesini veya fizyoterapi bağlamında günlük yaşam aktivitelerini sürdürme becerisini ifade eder.

Ölçüm için seyahat sayısı, mesafe, mod dağılımı, erişilebilirlik gibi göstergeler kullanılır. Veri kaynakları arasında anketler, trafik kayıtları, mobil konum verileri yer alır. Politikada hareketlilik, sürdürülebilirlik, eşitlik ve güvenlik hedefleriyle tasarlanır; kent içi ulaşımla azaltılan karbon emisyonları, yaya ve bisiklet dostu altyapılar ve toplu taşımanın erişilebilirliği ön planda tutulur. Karşılaşılan zorluklar arasında trafik sıkışıklığı, hava kirliliği, sosyal eşitsizlik ve güvenlik kaygıları bulunur. Teknoloji ve akıllı şehir çözümleri hareketliliği daha verimli ve kapsayıcı hale getirmeye odaklanır; örneğin paylaşımlı ulaşım, gerçek zamanlı verinin kullanımı ve altyapı yatırımları.