fortepian

Fortepian to klawiszowy instrument strunowy, będący wczesnym etapem rozwoju fortepianu. Dzięki młoteczkowej mechanice pozwala na dynamiczne kształtowanie dźwięku w zależności od siły nacisku klawiszy, co odróżnia go od harpsichordu i klawesynu. W historii muzyki fortepian odegrał kluczową rolę w okresie klasycznym i romantycznym, a jego rozwój doprowadził do powstania współczesnego fortepianu.

Fortepian został opracowany około 1700 roku we Włoszech przez Bartolomeo Cristofori. Nazwa fortepian (pianoforte) pochodzi od włoskiego przezwiska pianoforte, oznaczającego zestawienie dynamicznego zakresu: cicho i głośno. Wczesne modele miały zazwyczaj pięć oktaw i używały młoteczków z filcu uderzających struny, z krótkim trwaniem dźwięku po zwolnieniu klawisza.

W XVIII i na początku XIX wieku producenci z Europy ulepszali mechanizm, powiększali zakres klawiszy i doskonalili dotyk. Pojawiły się silniejsze ramy (często żeliwne), dłuższe struny i dodatkowe pedały, co doprowadziło do powstania nowoczesnego fortepianu. Do instrumentu zaczęto dopasowywać także barwy i projekt brzmienia.

Współcześnie fortepian jest przede wszystkim ceniony w wykonawstwie historycznym oraz w muzeach. Brzmienie fortepianu historycznego bywa bardziej przejrzyste i lżejsze niż dzisiejszego koncertowego, co pozwala zrekonstruować brzmienie epoki Mozart, Haydn i Beethovena. Liczne repliki i nowe konstrukcje fortepianów historycznych są używane przez zespoły i solistów do odtwarzania dawnych praktyk wykonawczych.