fenomenoj

Fenomenoj estas eventoj aŭ padronoj en la reala mondo, kiujn oni povas percepti per la sencoj aŭ per iloj. Ili povas esti naturaj, sociaj, psikologiaj aŭ teknologiaj, kaj ofte estas la objekto de scienca studado, esploroj aŭ ĉiutaga observo.

La vorto venas de la greka vorto phainomenon, signifo "tiu, kiu aperas", kaj en Esperanto alvenis tra la historio de la lingvo. La pluralo estas fenomenoj; la singularo estas fenomeno.

Klasifikado: Naturaj fenomenoj inkluzivas klimajn ŝanĝojn, geologiajn aŭ biologajn procezojn; sociaj kaj psikologiaj fenomenoj rilatas al konduto, lingvo, kulturo kaj sociaj ŝanĝoj. En teknologio kaj scienco oni ofte studas fenomenojn por formi leĝojn, modelojn kaj teoriojn.

Scienca traktado baziĝas sur observaĵo, mezurado, kaj formulado de hipotezoj. Per analizo kaj modelo, oni serĉas komprenon pri kialoj kaj regularoj. Kiam fenomenoj montras regulecon, ili povas esti priskribataj per leĝoj aŭ teorioj; se ne, ili restas esploraj.

Ekzemploj de fenomenoj estas ĉielarko kaj migrado de birdoj; pli ĝenerale, la studado de fenomenoj helpas kompreni la naturajn kaj sociajn regularojn de la mondo.