etiologjinë

Etiologjinë, ose etiologjia, është kategoria shkencore që merret me shkaqet e sëmundjeve dhe ngjarjeve të tjera. Në mjekësi, etiologjia identifikon faktorët që shkaktojnë një sëmundje ose gjendje, duke përfshirë agjentët biologjikë, predispozicionet gjenetike, ekspozimet mjedisore dhe mënyrën e jetesës. Qëllimi i etiologjisë është të përcaktojë shkakun njësor ose të ndërtojë një pamje të sërë shkaktarësh të një sjelljeje patologjike, në mënyrë që të thuhet drejt diagnostikimi, parandalimi dhe trajtimi.

Klasifikimi i etiologjive mund të ndjekë grupe të mëdha të faktoreve: etiologji infektive (bakteriale, virale, mykotike ose parazitare), gjenetike dhe kongenitale, metabolike dhe ushqimore, autoimune, traumatikë ose faktorë fizikë, ekspozime toksike dhe, shpesh, etiologji multifaktoriale ose idiopatike kur asnjë shkak i vetëm nuk identifikohet. Vlerësimi etiologjik mbështetet nga fenotipi klinik, historia mjekësore, testet laboratorike dhe analizat epidemiologjike, ndërsa konfirmimi mund të përfshijë metoda si kultura mikrobiologjike, analizat gjenetike dhe modelet eksperimentale.

Përveç përdorimeve në mjekësi, koncepti i etiologjisë aplikohen edhe në kuptimin shoqëror dhe kulturor për të eksploruar shkaqet e fenomeneve historike ose kulturore. Etymologjia rrjedh nga greqishtja aitía (shkaku) dhe logia (studim); në shqip përdoret si etiologji ose etiologjinë për të përshkruar studimin e shkaqeve.