efnafræðileika

Efnafræðileiki er hæfni efnis til að taka þátt í efnahvörfum og umbreyta efnum eða breyta eiginleikum þeirra. Hann lýsir því hversu auðvelt er fyrir efni að bregðast við öðrum efnum og hvaða ný efni myndast í leiðinni. Reakti efni svara oft aðstæðum eins og hita, þrýstingi og leysir, og auk þess hafa yfirborð og samsetning mikil áhrif.

Þættir sem hafa áhrif á efnafræðileika eru meðal annarra bygging sameinda og tegund tengja, rafneisti og oxidation state (hvarfsstaða) efna, sem ákvarða tilhneigingu þeirra til hvarfs. Aðstæður eins og hitastig, þrýstingur, leysir og yfirborð efnis hafa einnig veruleg áhrif. Katalýsa getur aukið hvarfshraða og breytt virkni efna.

Algeng efnahvörf eru sameiningarhvarf (tvö efni sameinast í eitt), rofhvarf (eitt efni klofnar í tvö eða fleiri efni) og viðbótahvarf (nýtt efni bætist við). Auk þess kann að koma fram breytingar sem tengjast rafneista og oxidations-reduktions hvarfum.

Hraði efnahvarfs (hvarfhraði) segir til um hversu hratt efni breytist og byggir oft á breytingu í magni efna yfir tíma. Virkjunarorka telst til grundvallar til að skilja hversu auðvelt er að hefja hvarfið og hvernig umhverfið breytir því. Þessar hugmyndir eru grunnur fyrir forspá, hönnun og stjórnun efnahvarfa í mörgum greinum.

Notagildi efnafræðileika er víðtækt: í efnafræði, málmfræði, iðnaði, matvæla- og umhverfisvinna, auk öryggis og sjálfbærni í framleiðslu og notkun efna.