bólusetning

Bólusetning er aðferð til að auka ónæmisviðbragð líkamans gegn tilteknum sjúkdómi með bóluefni. Bóluefni innihalda oft veikt eða dautt sýkil, eða hluta hans, eða tækni sem vekur varnir án þess að valda alvarlegri sýkingu. Markmiðið er að koma í veg fyrir smit og alvarleg einkenni og mynda minnisfrumur sem svara ef hinn raunverlegi sýkill kemur í kjölfarið.

Flokkar bóluefna eru til dæmis lifandi veikt bóluefni, inaktiverað (dautt) bóluefni, undireinangruð prótín eða yfirborðsprótein (subunit), toxoid-bóluefni, og nýrri tækni eins og mRNA-bóluefni. Margar gerðir krefjast fleiri en eins skamts til að veita fulla varnir. Bóluefni eru valin til að verja gegn sjúkdómum sem geta valdið alvarlegum fylgikvillum eða dreifst í samfélaginu.

Bólusetningar eru lykilhluti opinbers heilbrigðiskerfis. Í mörgum löndum eru bólusetningarbundnar áætlanir fyrir börn og fullorðna, auk sérstakra úrræða fyrir áhættuhópa. Samfélagsvernd vex með fjöldónæmi sem minnkar útbreiðslu sýkla og verndar þá sem hafa takmarkaðan aðgang að bóluefni eða eiga veiklaðan ónæmisgrunn. Áætlanir og eftirlit eru samhæfð með alþjóðlegum leiðbeiningum.

Öryggi og eftirlit: Bóluefni eru prófuð í klínískum rannsóknum áður en þau verða í notkun. Eftir markaðssetningu fylgjast stofnanir með öryggi og skrá aukaverkanir. Algeng einkenni eru verkur eða bjúgur í stungstað, mildur hiti eðalítil vanlíðan; alvarlegar aukaverkanir eru sjaldgæfar. Sumum einstaklingum er ráðlagt að forða bólusetningu eða fresta hana vegna ofnæmis eða annarra læknisráðinga.