auðlindanýtingu

Auðlindanýtingu er ferli þar sem náttúrulegar auðlindir eru nýttar til framleiðslu eða þjónustu. Hún nær yfir orkugjafa (jarðhita og vatnsorku), fiskistofna, skóga, land- og vatnsnotkun og aðrar líffræðilegar verðmæti. Markmiðið er að stuðla að hagvexti og velferð samfélagsins með sjálfbærri nýtingu sem samræmir hagnað, félagslega réttlæti og vernd náttúrunnar.

Stjórnun auðlindanýtingar byggist oft á eignarhaldi (ríkið, sveitarfélög eða einkaaðilar), reglugerðum, leyfisveitingum, kvótakerfi, verðlags- og skattkerfi og umhverfisreglum. Löggjöf setur mörk á notkun, tryggir viðhald og endurnýjun, verndar líffræðilega fjölbreytni og takmarkar mengun. Gagnsæi, upplýsingamiðlun og samráð hagsmunaaðila eru lykilatriði.

Áhrif auðlindanýtingar eru margvísleg: hún getur stuðlað að hagnaði, atvinnutækifærum og þróun, en hún getur einnig leitt til mengun, vistfræðilegra skaða og félagslegra ójöfnuða. Þess vegna er mikilvægt að styðja stefnu sem jafnar hagnað, samfélagslegan rétt og vistfræðilega sjálfbærni; endurskoðun laga og reglna og endurnýjun tækni eru regluleg.

Ísland dæmi: nýting auðlinda þar felur í sér jarðhita- og vatnsorku sem stór hluti raforku landsins byggist á, auk fiskveiða og landnýtingar. Á Íslandi er sú nýting stýrt af opinberum stofnunum, samráði hagsmunaaðila og lögum sem leggja áherslu á sjálfbærni, sanngjarna dreifingu verðmæta og vernd náttúrunnar.