Vísindastofnanir

Vísindastofnanir eru stofnanir sem stunda kerfisbundnar vísindarannsóknir og þróun. Í Íslandi vísa hugtakið oft til óháðra stofnana, en einnig til eininga innan háskóla og ríkisstofnana sem stunda rannsóknir á mörgum sviðum, frá náttúruvísindum og tækni til félags- og lífvísinda. Markmið þeirra eru að auka þekkingu, bæta samfélagið og stuðla að nýsköpun.

Helstu hlutverk vísindastofnana eru að skapa nýja þekkingu, gera hana aðgengilega og styðja samfélagið með ráðgjöf og tæknilega þjónustu. Þau safna gögnum, framkvæma rannsóknir, þróa nýjar lausnir og útvega stefnumótandi upplýsingar til stjórnsýslu, fyrirtækja og almennings.

Stofnanirnar koma í mismunandi formum: óháðar rannsóknarstöðvar sem stunda bæði grunn- og hagnýtar rannsóknir; stofnanir innan háskóla sem sameina kennslu og rannsóknir; eða ríkisrekna stofnanir með sérstök verkefni sem tengja rannsóknir við stefnu stjórnvalda.

Fjármögnun kemur mest frá ríkisfjármálum, rannsóknarsjóðum og fjárfestingum tengdum verkefnum, en einnig frá alþjóðlegum styrkjum og samstarfi við atvinnulífið. Opins gögn og opinn aðgangur að niðurstöðum stuðla að gæðum rannsókna og aukinni nýsköpun.

Stofnanir taka þátt í innlendu og alþjóðlegu samstarfi, þar með þátttöku í evrópskum rannsóknarverkefnum og samvinnu við önnur rannsóknarnet. Opnar vísindi stefna hafa áhrif á aðgengi að niðurstöðum og gagnsæi.

Vísindastofnanir hafa áhrif á hagkerfi, umhverfi og samfélag, en standa frammi fyrir áskorunum varðandi fjármögnun, getu til að laða og haldast í starfsfólki, sem og kröfur um tækni og gagnsæi.