Ultramaficzne

Ultramaficzne to grupa skał magmowych charakteryzujących się bardzo wysoką zawartością magnezu i żelaza oraz niską zawartością krzemionki. Zawartość SiO2 zwykle nie przekracza około 45–50% masy. W składzie dominują minerały mafowate, takie jak oliwin i pyroxen, z niewielką ilością plagioklazy. Na podstawie składu wyróżnia się skały takich rodzajów jak perydotyt, dunit, harzburgit, wehrlit i pyroxenit. Do ultramaficznych skał wulkanicznych zalicza się komatiity, które powstały w bardzo wysokich temperaturach w płaszczu.

Skały ultramaficzne występują przede wszystkim w płaszczu ziemi i w strefach ophiolitowych, a także jako intruzje magmowe w korze. Mogą tworzyć różnorodne cumulusowe lub masywne intruzje. W wyniku procesów geologicznych, takich jak serpentinizacja kontaktowa z wodą, ultramaficzne skały mogą przekształcać się w serpentynity, które są metamorfizmem wtórnym i mają inne właściwości chemiczne i mineralne.

Powstawanie ultramaficznych skał wiąże się z mantle oraz procesem częściowego stopienia skał perydotytowych, co prowadzi do krystalizacji magmy bogatej w Mg i Fe. Komatiity świadczą o bardzo wysokich temperaturach magmowych panujących w Archeanie. Z uwagi na wysoką zawartość minerałów magnezowych, ultramaficzne skały są gęste i ciemne, często o zielonkawym lub czarnym zabarwieniu.

Znaczenie ekonomiczne obejmuje występowanie minerałów chromu, niklu i platynowców związanych z intruzjami ultramaficznymi oraz złożami chromitu w dunitach i harzburgitach.