Stílsamræmi

Stílsamræmi er hugtak í málvísindum sem lýsir því hvernig málnotkun er stillt að stíl- og félagslegum kröfum hvers tilviks. Það nær til þess hvernig orðaval, setningarbygging, beyging og tónn eru valin til að henta samhenginu, markmiðum texta og væntanlegum lesendum eða áhorfendum.

Helstu víddir stílsamræmis eru lexisval, málfræði og setningarbygging, tónn og formleiki, og aðlögun að miðli og tegund texta (t.d. frétt, frásögn, vísindaritgerð, blogg). Stílsamræmi getur borið með sér formlegan eða óformlegan stil, höfðunarstíl og sjálfsmynd notanda. Oft er stílsamræmi sjálfsögð hluti af félagslegri samræðu en einnig markviss aðlögun til að afla trúverðugleika eða samstöðu.

Áhrif og rannsóknir: Stílsamræmi breytist með samhengi, aldri, menningu, staðsetningu og tilgangi. Rannsóknir í stílsamræði nýta textagögn, viðtöl og annarra gagna til að greina hvernig stíll breytist eftir hópum, aldri eða atvinnu.

Dæmi um notkun: Í opinberum tilkynningum er stílsamræmi oft formlegt, með nákvæmni og skýrri setningagerð; í blogg- eða samfélagsmiðlasamskiptum er stílsamræmi oft óformlegra, með daglegu orðavali og styttri setningum. Stílsamræmi er þannig mikilvægt tól í málnotkun sem hjálpar til við að laga texta og tal við áhorfendur og markmið.