Sorovnomalar

Sorovnomalar — ma’lum bir mavzu bo‘yicha jamiyatning belgilangan qismi vakillaridan ma’lumot to‘plash uchun tuzilgan savollar to‘plami. Ular ijtimoiy fanlar, bozor tadqiqotlari, siyosiy ishonchni o‘lchash kabi sohalarda keng qo‘llaniladi. Sorovnoma orqali insonlar fikrlari, xatti‑harakatlari, ehtiyojlari va afzalliklari tizimli ravishda qamrab olinadi; yig‘ilgan ma’lumotlar tahlil qilinib umumiy xulosalar chiqariladi.

Sorovnomalarning turlari turli mezonlar bo‘yicha ajratiladi. Strukturali (yopiq javobli) savollar, erkin javob berishga imkon beruvchi ochiq savollar, yoki o‘rtada uchrashuvchi yarim strukturali savollar bo‘lishi mumkin. Vaqt bo‘yicha kesimiy (cross‑sectional) tadqiqotlar yoki ma’lum vaqt davomida kuzatuv o‘tkazadigan uzunlamoyin (longitudinal) tadqiqotlar farqlanadi. Tarqatish usullari yuzma‑yuz, telefon, onlayn yoki qog‘oz shaklida bo‘lishi mumkin. Yaxshi tuzilgan savolnoma aniq savollar, mos javob variantlari va oldindan pilot sinovi orqali xatoliklarni kamaytiradi.

Etika va xavfsizlik: ishtirokchilardan rozilik, anonimlik va shaxsiy ma’lumotlarning himoyasi saqlanadi. Ma’lumotlar yig‘ilgach ularni kodlab, xavfsiz bazalarda saqlab, maxfiylikni ta’minlash kerak. Tahlil jarayonida natijalar to‘g‘ri talqin qilinishi, ma’lumotlar noto‘ri chiqarilmasligi uchun ehtiyot choralar ko‘riladi. Cheklovlar sifatida noto‘liq yoki noaniq javoblar, javoblar yetarli darajada olinmasligi kabilar ko‘riladi.